Rollan, The Trombone Guy for Kuerdas

Rollan Rama Rafal is the Trombone Guy for Kuerdas. During the entire course of the interview, he has imparted some interesting information about the instrument he plays and his role for Kuerdas.

Initially, he explained how trombone works, what it does as a wind instrument, and emphasized that it’s not the same as trumpet.

He quipped:

“Sa Kuerdas, ako ang naga-play ug trombone; tong dako na torotot. Daghan man gud sa nagatan-aw sa amoa, dili kaila sa pangalan sa akong instrument kay ilang nahibal-an, trumpet na ang tanang pangalan sa wind instruments.”

I requested him to educate us further about trombone and its role in playing good quality music.

Rollan has this to say:

“Ang trombone mao ning bass makahatag ug baga na agi sa amoang duha sa akong partner na si Eric a.k.a. Dodong. Para mobalanse pud ang hait na tone sa iyang trumpet. Mostly, ang ginabuhat namo ni Dodong kay fill-in lang sa mga kanta ug mga solo adlibs pud kung may naa dapat adliban. Kumbaga murag bulak- bulak mi.”

Rollan started playing trombone when he was in High School for the Marching Band.

He narrrated how his journey with trombone began:

“Dili gani ko katuo kay sa una, even katong elementary ko, wala sa akong isip nga mosulod ug Marching Band. Akong pinsan si Dodong kay since elementary, nagjoin pud na sya ug Marching Band ug na-invite pud ko niya ana before pero wala ko jud to gi- mind iyang ginaingon dati kay wala jud lagi ko interest. Pero tong High School na mi, bigla lng ko naka- appreciate ug ing-ana sa klase na music— tong naay formation sa campus sa CAT tapos nagplay sila ug “Cha Cha No. 1” mao ng dili nako malimtan na gi- play nila na bigla nalang ko gusto magjoin sa band. Mao tong time na- appreciate nako ang brass, na- appreciate nako ang music, mao tong pagka- summer, nag-audition ko sa ilaha, pero ang gusto jud unta nko gamiton na instrument kay katong trumpet. Unya kay ang gihatag ni Sir Arnel sa akoa kay katong trombone man. So wala koy choice kung dili dawaton to na instument. Si Sir Arnel, mao ng teacher na nagtudlo sa amoa paano magplay ug brass so katong Second Year High School na mi, officially naging part na jud ko sa Marching Band sa Polomolok National High School.”

I must say that he has quite a good musical background. Thanks to Cha Cha’s influence! 😜 He also shared that he is a natural music lover.

“Bisan sa una pa, love jud nako ang music. Pero ang reggae wala ko pa nailhan jud. Kabalo ko naa si Bob Marley pero wala ko kabalo na reggae diay ang tawag sa iyang genre. Ang paborito man gud nako sa una mga Limp Bizkit, Slapshock, hantod nawala na pud akong gana sa mga saba-saba na kanta, didto napud ko sa mga ballad ug RnB na kanta 😊”

He said that there are now a lot of trombone players in Gensan especially at Holy Trinity College.

When asked if it’s the same for musical bands, he quickly retorted that there’s only a few as most of them are still students and focus more on Marching Bands and there’s not a lot of reggae bands in Gensan.

I expressed my curiousity on the maintenance of his trombone instrument; he said that he cleans it once a
week.

“Pero bisan unsa nimo ka-amping, maabot ra pud jud sa panahon na magluma jud sya; sa halos kada adlaw na gamit, naa jud time na mahulog sya o mabunal.”

When asked of trombone’s price range, he said:

“Kung muingon ka ug local na trombone, naga- range lang sya sa 6K to 7K. Pero kung katong mga high- end na jud na trombone, naa na sa mga 30K pataas. Makapalit man kag branded na trombone nga barato pero kanang mga 2nd hand na or ikapila naka nga tag-iya. Mahal jud sya. Makaupaw ug samot ang presyo! 😂 Mas iba ang tunog atong high- end na trombone kesa atong mga Made in China. Pero mapagtyagaan naman lang kay dili man ka-afford atong tag 30k 😬”

He shared that playing trombone doesn’t really require an appropriate genre as it goes with anything— it can be played solo, jazz, blues, and reggae as long as you put your heart into it.

“…. dapat with heart or dapat may feel jud kung mag- play.”

He’d like to encourage more people to get interested to play trombone. He strongly motivates those that come to him out of curiousity by telling them to enjoy playing the brass as it gives a different kind of high especially when learning the first song.

“Bisan ug magdugo-dugo pa ng akong baba sa sige ug duot sa akong mouthpiece pero worth it lang gihapon kaau kay naenjoy man nako sya ug nakatuon pud ko. Maka- boost pud sya ug confidence. Sa una, ulawon jud kaau ko muatubang ug crowd pero karon dili naman ko maulaw… gamay nalang 😂 pero tungod pud na sa Kuerdas mao medyo nagtaas akong kompyansa gamay sa akong sarili 😁”

I personally got more curious about this wind instrument which prompted me to query how much air and energy is utilized when playing:

“Literal jud na magdugo ang baba, mag- exert jud ka ug buga kung mga higher notes imong kuhaon ug kanang kapoy na kaau ka, kelangan na jud nimo idiin ug mau ang mouthpiece sa lips. Mao ng mga challenging na panahon sa amoa 😊”

Wow! I was speechless! By that alone, I can see the overflowing display of passion. Rollan shared that he takes time to relax and tries to get adequate sleep. It affects the quality of play when his body feels weak because the act of blowing itself requires a lot of energy.

He recalled:

“May kapila na ka beses nga ana ang nahitabo sa amoa. Mga first set pa lng, wala na mi kusog. So, kung wala mi kusog, among playing maapektuhan then pati ang among mga dance moves maapektuhan pud. Dili na mi kasayaw kay bug-at nman kaau among mga lawas 😬”

I asked him to tell me the story of how he was recruited to play for Kuerdas. He narrated that he started to play for Laskuridas in 2008, a local band from Polomolok, South Cotabato. He first heard of Kuerdas in 2009 and all the things he heard was that it’s a reggae band in Gensan that plays so good. His interest and curiousity was piqued.

“Daghan kaau ko madunggan before sa mga tao or even sa akong mga kaila na Kuerdas, maau nga reggae band sa Gensan. So mao to, murag interesado kaau mi na makadungog ug makakita sa ilaha. Tapos tong pagkakita namo sa ilaha sa Oval Plaza, na-amazed jud mi sa ilaha kay maau man sila manugtog. Hantod mao to, nagka- ila ila na mi. Tapos naay mga pnahon na gina- invite na nila among banda kung may mga gigs sila. Ila mi ginapa- play after sa set nila. Hantod na naka- session na mi sa ilaha. Pero before mi naka- session sa ilaha, naa napud mi iba na mga banda na gina- sessionan- Cram, Ganja ug Musikjah. Tapos 2013 gikuha na jud mi as official na blowings sa Kuerdas sa rekomendasyon ni Amigo (German friend ans Manager of Kuerdas) ug ni Caloy na kauban pud namo sa Laskuridas nga gikuha napud as official Lead Guitar. Pero nauna lng si Caloy ug 1 year sa amoa before mi naging member pud sa Kuerdas.

From Rollan’s account of his dealings with Kuerdas before his membership, it appears that Kuerdas has good relationship and camaraderie between and among its co-reggae musicians and doesn’t seem to be threatened at all with the competition.

“Si Onyok ang nagareach out sa amoa bisan sa una pa. Sya jud na ang naga- effort ug nagapangita ug paagi na makontak mi. Bisan karon, mao man na ginabuhat nya sa ubang banda.”

He elaborated on this by saying that attaining respect and good relations with each other is the best way so happiness can be achieved by everyone. According to Rollan, music is a universal medium; when music is shared, love emanates.

He shared that he treats his bandmates like his own siblings.

If I may just quote:

“Ang Kuerdas dili lang kay kabanda nako na. For how many years na nagkauban mi, mura na mi ug manigsuon. Kung kabanda o kabarkada lang turingay nyo, para sa akoa, mubo ra kaau na sya. Pero kung muingon ka ug igsuon ang turingay ninyo, lig-on ang relasyon ninyo sa usag-usa.”

It is very obvious that the band has very strong connection between and among each other. Rollan confirmed that it helps and works to their advantage to achieve good and quality performances on stage.

“Dako jud kaau sya ug tabang. Tungod kay igsuon na ang turing namo sa usag-usa, kompyansa na mi magplay sa stage. Komportable ko nga kauban sila on stage. Samot na ug mogara na pud si Mark sa stage, madala pud mi niya sa iyang energy. So kung komportable mi sa among ginabuhat sa stage, makabuhat mi ug good performances sa stage. Ang stage murag angkonon na niya 😂 sayaw jud sya ug maayo. Mao ng maapil pud mi sa iyang energy. Ang pinaka okay pud kay Mark kay naa jud syay connection sa mga tao. Although may mga panahon jud pud na wala sa mood tungod sa kakapoy ug kanang dili okay ang monitor w/c is naranasan na pud sa ubang banda.”

He expressed that there are a lot of beautiful memories with Kuerdas but the things he can’t forget are the playful moments with them, poking fun at each other:

“Kanang mga kulitan ug asaran namo sa isat-isa. Na hantod karon mao lang gihapon among ginabuhat; kanang murag mga bata bitaw ug katong gina- bully ko nila sa Boracay kay malimali ko magpronounce sa mga words nako pero tungod ato, nakalearn ko sa mga asar nila. Kapila nako napikon sa ilang ginabuhat. Mao ng isa pud sa nakatabang sa akoa na dapat taasan pud nako akong pasensya kay ug mapikon ko, ako man gihapon ang mapilde.”

He confessed that his membership with Kuerdas helped in shaping his views and values both as a person and as a musician. His social skills has improved incredibly and he has learned to play with all his heart.

“Tungod sa Kuerdas, nakabalo ko pano nako itaas akong pagsabot sa akong isig kabanda. Nakatuon ko pano bawas-bawasan ang pagkapikon. Although bisan si kinsa sa amoa, maabot man jud sa point na ala ka sa mood sa mga asaran. Nakatuon pud ko makisalimuha sa ubang tawo na makaatubang nako; tungod kay connected naman ko sa Kuerdas ug nakabalo sila na member ko sa Kuerdas kabalo nako makisama sa ilaha kung makig- estorya sila sa akoa unlike before. Bilang musikero, dako pud ug nahubog ang Kuerdas sa akoa. Ang pagtuo nako dati, basta kung maka- play lang ko, okay na. Pero dili diay na mao. Dapat isapuso jud nako ang akong gina- play. Kumbaga mura sya ug pagkaon nga namnamon jud nako para ma- feel jud ang tinuod na lasa.”

He strongly said that he does his best to elevate his level of playing to achieve a top level performance; Kuerdas brings out the best in him as it’s only with Kuerdas that he practices and rehearses his part and makes sure that he is on top of his game:

“Sa tanang makaya nako, ginabuhat jud nako ang tanan para lang muangat pud ko sa akong playing. Sa Kuerdas lang nako nasulayan mag- sipra sa among mga parts kay sa previous namo na banda, naga- rely lang jud mi sa isa ka tao na mohimo sa among parts. So wala jud mi ka effort- effort before in terms sa siprasipra. Pero tong sa Kuerdas nako, nakatuon ko ug pagpaningkamot na makasipra- dako jud kaau sya ug tabang sa amoa karon ug sa playing na aspeto, iba na jud sya as compared before.”

He humbly told me that they are not the best when it comes to playing skills but their heart is all out when performing and that is manifested on stage which the audience can clearly feel and see:

“Sa pagkatinuod, dili man mi maau. Basic lang among nahibal-an; kung playing ug skills ang istoryahan, layo ra kau mi. Pero tungod siguro nga gina-feel ug gina- enjoy namo among ginabuhat, mao siguro ng maingon sa uban na gatan-aw sa amoa, mga maau daw kuno mi. Pero ang tinuod dili jud baya. Love lang jud namo among ginabuhat.”

I mentioned to him that Gensan is only a small community of musicians; when asked if the musicians are united, he opined with sadness that it is not the case and elaborated further that respect is important to achieve unity:

“Sa akong paminaw, wala jud. Naa lang pipila ang murag dili ing-ana ang panan- aw nila sa ubang banda. OK lang man ang competition basta healthy lang, dili lang mawala ang respeto. Sa akoa lang, respeto gihapon ang pinaka- importante para magkahiusa. Respeto sa bawat banda. Respetohon nato kung unsay ginatawag na “iyaha” o ”akoa.” Kung may mga estorya na madunggan sa ubang tao, dili dayon patulan. Instead, estoryahan sa maaung pamaagi aron dli magdako ang mga issues kung naa man jud.”

Rollan was confident in sharing that Kuerdas still has got a lot of things to offer; it won’t last 14 years if there was nothing more to excite its audience. He mentioned that writing up original songs is the best thing to do; he further mentioned that the Band Major had been exerting too much effort in that aspect as he is the lone member that has the innate skill to perform such role.

“Ang pinakamaayo sa Kuerdas kay magbuhat ug original songs. Naa na si Onyok anang mga compositions na mga bagsik; ang kelangan lang jud kay pungkuan sya 😊

Iba jud kung naay original songs kay dira jud magtatak ang Kuerdas. Si Onyok grabe na iyang paningkamot buhat ug kanta. Sya ra mn gud naay talent ana. Si Caloy may naa pud sya isa nga nabuhat. Lisud jud sya sa tinuod lang.”

Rollan further said that they extend their assistance to the Band Major by giving it their best shot and help motivate each other.

“Always jud si Dodong akong gina-motivate kay kami man ang partner. Kung unsay performance niya, maapektuhan man pud ko. Siguro, ana pud akong way sa pag motivate sa uban nako na kabanda. Dili lang jud siguro ana nga term. Murag gahatag lang ko ug suggestions usahay sa uban.”

When I asked him who he is off- stage, he answered that he is just a simple man. At present, he plays for Kuerdas fulltime. He used to work for Dole as a service provider in the past but he decided to quit because he couldn’t handle the pressure. If gigs are scarce, he assists his wife with her little business.

He also confided:

“… dako pud baya ang tabang sa Kuerdas sa akoa. Tungod sa Kuerdas, nakapabuhat mi ug kanang gamay lang gud na balay pero ang gasto dili sa akoa tanan, tunga mi sa akong asawa.”

Rollan is also grateful that his wife is supportive of his passion eventhough she rarely watches them perform live as she is also busy.

When asked what sort of advice he can give to aspiring bands and trombone players like him, he humbly retorted:

“Dili lang jud sila mawalaan ug gana. Padayon lang sila sa ilang ginabuhat. Kung tyaga lang sila ug pursigido nga magbanda, naa jud nay padulngan. Basta ang importante maging humble lang jud pirme ug ang pinaka- importante, buhat jud ug sariling kanta.”

Rollan never failed to share with me his aspiration and dreams— that Kuerdas may be able to release an album and hopefully will become a hit; one song is enough and they’d be very happy.

“…unta maabot jud namo kung unsa tong among ginapangandoy sa banda ug makabuhat pa si Onyok ug daghan pa na compositions- dako na kaayo namo na nga kalipay.”

He has this to say for his last words to Kuerdas supporters and doubters, and his family:

“Sa mga naga-suporta sa Kuerdas, salamat kaau sa pag-uban ug pagpaminaw sa amoa; unta dili mo magsawa sa amoa.

Sa mga naa pud mga nagaduda sa amoa, salamat pud gihapon kay kamo nagahatag ug kusog na magpursigido mi sa among mga pangandoy.

Sa akong pamilya, daghan kaayong salamat— sa akong asawa, sa akong Mama ug Papa na proud jud kaau sa akoa 😊 ug sa akong mga igsuon ug mga kaparentehan pud na suportado pud kau ko- DAGHAN KAAYONG SALAMAT SA INYONG TANAN 😊”